Aktualności
Data dodania: 5 marca 2014

Cenne archiwa znalezione na terenie Sztolni Królowa Luiza


Na terenie dawnej kopalni „Królowa Luiza" (części rewitalizowanego obecnie kompleksu Sztolni Królowa Luiza) doszło do niezwykłego odkrycia historycznej dokumentacji kopalnianej. Teczki z dokumentami, plany i rysunki techniczne, mapy pokładów węgla, książki pomiarowe i kontrolne, korespondencje z lat 1901 – 1988 dotyczące głównie kopalni „Królowa Luiza - Zabrze" spoczywały przez lata w nieużytkowanym budynku dawnej stacji ratowniczej. Ze względu na zły stan zachowania, z budynku tego nie korzystano już od ponad 20 lat. Odkrycia dokonali pracownicy Muzeum dokonujący inwentaryzacji i opróżniający pomieszczenia budynku.

 

Wśród archiwalnych dokumentów znajdują się między innymi cenne akta koncesyjne szybów „Krug" i „Wilhelmina - Wyzwolenie" z rysunkami i opisami technicznymi szybów i urządzeń szybowych. Sporą część znaleziska stanowią akta Królewskiej Inspekcji Górniczej z Zabrza dotyczące działalności kopalni „Królowa Luiza", w tym między innymi mapy i plany terenów kopalni, dokładne plany infrastruktury kopalnianej (plac drzewny, sieć torowisk wąskotorowych i połączeń z Niemiecką Koleją Państwową, plany zbiorników wodnych, budynków i hałd). Odtwarzają one archiwalny obraz, który nie istnieje w obecnym krajobrazie miasta.

Wiele dokumentów ma dobrze zachowane pieczęcie i znaki firmowe. Zachowały się także dokumenty dotyczące obiektów spoza Zabrza, lecz blisko związanych z kopalnią i zarządzającą nią spółką Preussag A.G. Prawdziwa gratka dla znawców architektury to korespondencja dyrekcji Pruskiej Górniczej i Hutniczej Spółki Akcyjnej w Zabrzu, do której należała kopalnia, z biurem projektowym znanych architektów doby modernizmu Fritza Schuppa i Martina Kremmera. Byli oni uczniami słynnych Zillmanów, twórców min. Nikiszowca i Giszowca. Uwagę historyków powinna przykuć także korespondencja pomiędzy hrabią von Ballestrem a polskim Głównym Urzędem Likwidacyjnym w sprawie konfliktów związanych z przejęciem jego majątku przez Rzeczpospolitą Polską po podziale Górnego Śląska. Muzealnicy odnaleźli również niezwykle cenne dokumenty związane z dziejami kopalni. Interesujący jest wpis w księdze jazdy ludzi szybem „Zabrze II" z 12 września 1961 roku, gdzie katastrofę - mającą miejsce dzień wcześniej, w której doszło do zerwania klatki wyciągowej i śmierci 14 górników – nazwano awarią. Ilustruje to podejście ówczesnych władz do tego typu wydarzeń i niechęć do ujawniania w PRL-u wszelkich porażek godzących w wizerunek propagandy sukcesu. Wartościowymi źródłami są również dokumenty likwidacji szybu „Pawłów Dolny" czy księga prac mierniczych z 1945 roku, zawierająca niemieckie i polskie wpisy.

 

Odkrycie archiwalnego skarbu zbiegło się w czasie z pracami Muzeum nad przygotowaniem wystawy stałej dotyczącej historii kopalni „Królowa Luiza - Zabrze", która mieścić się będzie w zabytkowym budynku dawnej stacji sprężarek obok szybu „Carnall". Część znalezisk, po przeprowadzeniu niezbędnych prac konserwatorskich, na pewno będzie wykorzystana i pokazywana na tej wystawie.

 

Nadal poszukiwane są także dalsze pamiątki po kopalni, których odnalezienie mogłoby wzbogacić przyszłą wystawę. Dlatego zapraszamy wszystkich posiadających przedmioty związane z kopalnią „Królowa Luiza - Zabrze" (fotografie, dokumenty, plakietki, pocztówki, mundury itp.) do uczestnictwa w tworzonej wystawie. Ekspozycja przygotowywana przez zespół doświadczonych historyków, scenografów i grafików komputerowych będzie spełniała kryteria nowoczesnej wystawy, przełamującej stereotyp muzeum, jako zbioru zakurzonych eksponatów w szklanych gablotach. Wybrane do wystawy muzealia prezentować będą historię kopalni zgodnie z wymogami profesjonalnego muzealnictwa, jednak osobiste pamiątki po tych, którzy tą kopalnię tworzyli, przydadzą wystawie walor autentyczności i uwiarygodnią opowiadaną historię.

 

Być może twoja pamiątka rodzinna stanie się cennym świadkiem historii oglądanym przez tysiące turystów z Polski i zagranicy?

Przedmioty prosimy przynosić do budynku Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu przy ul. 3. Maja 19 w dniach 08 i 22 marca 2014 roku w godzinach 10.00-14.00.

 

Fot.,tekst: Kopalnia Guido