Familoki

Miejscowość:
Czerwionka-Leszczyny
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera


O OBIEKCIE

Zabytkowe Osiedle Patronackie kopalni „Dębieńsko” – Familoki to jedna z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych kolonii tego typu. Zostało ono zaprojektowane tak, by tworzyć przemyślaną całość, choć każdy z około stu familoków wchodzących w jego skład jest inny. Obejmujące ulice Szkolną, Wolności, Słowackiego, Hallera, Kombatantów i Mickiewicza zajmuje obszar 15 ha i jest tym samym największym zachowanym obszarem familoków na Śląsku, wpisanym do rejestru zabytków w 1995r.  Osiedle tworzą 84 jedno – i dwukondygnacyjne  budynki, murowane z czerwonej cegły z elementami ornamentów z białej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi zdobieniami elewacji.

 

RYS HISTORYCZNY

Od XVII w., tak jak na wielu terenach regionu rozwijał się przemysł wydobywczy. W większości leżących na ziemi rybnickiej osad, w Czerwionce rozwijało się hutnictwo. Jednak dopiero odkrycie w 1788 r. pokładów węgla kamiennego przyśpieszyło rozwój miejscowości. Małe kopalnie – niewielkie zakłady górnicze, które powstawały na tym obszarze oraz należące do nich pola górnicze były kolejno skupowane przez koncern „Zjednoczone Huty Królewska i Laura”, który 2 listopada 1898 r. uruchomił kopalnię „Dubensko” (od 1922 r. „Dębieńsko”). W związku  z intensywnym rozwojem do pracy w zakładzie stale poszukiwano nowych pracowników - górników oraz niższy i wyższy dozór. Dla osób przyjezdnych, które zdecydowały się podjąć pracę w kopani  zaczęto budować osiedle patronackie. Do wybuchu II wojny światowej postawiono w centrum Czerwionki 121 budynków dla robotników i urzędników. Te zespoły mieszkalne powstawały etapowo w latach 1898–1916, przyczyniając się do zmiany charakteru dawnej wsi Czerwionka w dzielnicę miejską. Najcenniejszym z nich jest zabytkowe osiedle robotnicze zlokalizowane w centralnej części Czerwionki. Kompleks zaprojektował mistrz budowlany Stork z Czerwionki, etatowo pracujący dla koncernu. Najcenniejsza część obejmuje obszar 15 ha. Zabudowę tworzą 84 budynki jedno- i dwukondygnacyjne, murowane z czerwonej cegły glazurowanej, elementami „muru pruskiego”, fragmentami gładkich piaskowych tynków i innymi wyróżniającymi się zdobieniami elewacji. Wejścia do budynków umiejscowiono od strony podwórza lub z boków. Poszczególne familoki mieściły 4, 6 lub 8 mieszkań, składających się z kuchni i pokoju lub kuchni i 2 pokojów. Mieszkania robotnicze w zależności od standardów zajmowały od 40 do 70 m kw. Mieszkania urzędnicze były większe. Budynki posiadały nowoczesną infrastrukturę. Wyposażone były w piece kaflowe, wodociąg i prąd elektryczny z sieci kopalnianej, lokalny system kanalizacji. Przy każdym budynku mieszkalnym zbudowano budynki gospodarcze dla drobnej hodowli zwierząt. Pojedyncze rodzinne ogródki gospodarcze posiadały powierzchnię około 250 m2 każdy. Ogółem w całym zespole dawnej kolonii ogródki zajmowały powierzchnię około 6,7 ha – prawie 50% powierzchni całego dawnego zespołu.

Osiedle patronackie w Czerwionce, jak na swoje czasy, było nowoczesne, kompleksowe i samowystarczalne - znajdowało się w nim wszystko, co potrzebne pracownikowi do życia: kościół, szkoła, sklep, pralnia, suszarnia, magiel, piekarnia i lokal mieszkaniowy. Każdy z budynków miał własne podwórze, ogródek warzywny o wielkości ok. 150 m kw. z kilkoma zasadzonymi już drzewami owocowymi. Dla urozmaicenia wyglądu osiedla, założono ogródki kwiatowe i zieleńce, służące jako skwery oraz place zabaw dla dzieci. Ulice obsadzono licznie drzewami.

Źródło: R. Ratajczak, S. Zarzycka (red.), Tradycja rodowita!, Czerwionka-Leszczyny, s. 15.

 

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

  • 2017 – dołączenie do Szlaku Zabytków Techniki
  • 2015 - laureat konkursu Top Inwestycje Komunalne 2015 (dot. rewitalizacji Familoków)

 

GŁÓWNE ATRAKCJE

  • Izba Tradycji (przy Centrum Informacji Turystycznej)
  • Plac rekreacyjno-wypoczynkowy z fontanną, siłownią pod chmurką, stołami do tenisa oraz skateparkiem, ścieżką edukacyjną

 

WYSTAWY STAŁE

  • „Śląski strój ludowy damski i męski”

 

IMPREZY STAŁE

  • Industriada
  • Zielona Wyspa Śląsk
  • Europejskie Dni Dziedzictwa
  • Święto Makówek

 

OFERTA EDUKACYJNA

  • przedszkola     
  • szkoły podstawowe (kl. I-III)     
  • szkoły podstawowe (kl. IV-VI)  
  • szkoły podstawowe (kl. VII - VIII)          
  • szkoły ponadpodstawowe

 

OFERTA KOMERCYJNA / KULTURALNA        

  • konferencje
  • koncerty
  • spotkania
  • wystawy
  • warsztaty

           

UDOGODNIENIA DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH: WC / miejsce parkingowe (wydzielona koperta) / podjazdy dla wózków inwalidzkich wewnątrz obiektu i możliwość poruszania się na wózku wewnątrz obiektu / zewnętrzny pionowy podnośnik hydrauliczny (wymiary 2m x 1,6m, udźwig 385kg)

UDOGODNIENIA DLA DZIECI: plac zabaw

WI-FI: tak

ZAKAZ PALENIA: nie

WC: tak

CZAS ZWIEDZANIA: 1-2 h

JĘZYKI: polski / angielski

ZWIERZĘTA: tak

PARKING: tak/bezpłatny

GASTRONOMIA: nie

SKLEP: tak/z pamiątkami

ATRAKCJE DODATKOWE: plac zabaw

MOŻLIWOŚĆ NOCLEGU: tak/w pobliżu

DNI I GODZINY OTWARCIA: Osiedle jest obiektem ogólnodostępnym, otwartym dla turystów. Godziny otwarcia Centrum Informacji Turystycznej znajdują się na stronie: www.familoki.com.pl

CENNIK: http://familoki.com.pl/sample-page/zwiedzanie/

PŁATNOŚCI: wstęp bezpłatny / gotówka          

POTRZEBNA REZERWACJA: dla grup

USŁUGI DODATOWE: przewodnik za opłatą

1:09​ - Czerwionka-Leszczyny, Familoki

 

Wyświetlenia:  1104
Lokalizacja:

Ul. Mickiewicza 10
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Gmina: Czerwionka-Leszczyny
Powiat: rybnicki


Region turystyczny: 
Śląsk, Kraina Górnej Odry
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Kontakt:
Telefon: +48 570 100 979

Strona internetowa: http://familoki.com.pl
Informacje ogólne:
Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
W pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
0.58 km
Czerwionka-Leszczyny
0.77 km
Czerwionka-Leszczyny
0.96 km
Czerwionka-Leszczyny
1.22 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Orzesze
4.81 km
Stanowice
5.04 km
Orzesze
5.46 km
Gastronomia w pobliżu
Czerwionka-Leszczyny
0.06 km
Czerwionka-Leszczyny
2.49 km
Stanowice
2.63 km
Rybnik
3.92 km
Wydarzenia w pobliżu
Rybnik
2024-05-12
11.11 km
Fotografia portretowa to najtrudniejsza, a jednocześnie najbardziej popularny gatunek w fotografii. Początki portretu w fotografii sięgają czasów powstania dagerotypii. Według Francuskiej Akademii Sztuki pierwszą w świecie sfotografowaną za pomocą dagerotypii osobą był Polak, emigrant, uczestnik Powstania Listopadowego. Jego portret , dagerotyp jest w zbiorach Akademii Francuskiej. Dzisiejszy portret wyłamuje się reguł utartych przez lata. Portrety opowiadają nie tylko o portretowanych ale także o kulturze danego czasu i o miejscach zapisanych w historii. Organizator: Piotr Lot Czas trwania: 12 maja – 4 czerwca 2024
Rybnik
2024-05-27
11.11 km
W maju ochłodzimy się w zimnych wodach Cieśniny Cuszimskiej, hen daleko, pomiędzy Koreą, a Japonią... Cofniemy się do 1905 roku i poznamy podłoże, tło historyczne i dramatyczne wydarzenia z czasów wojny rosyjsko-japońskiej, dowiemy się dlaczego doszło do bitwy pod Cuszimą i jakie były jej konsekwencje.
Rybnik
2024-06-09
11.11 km
Mamy dla Was nowość! Po raz pierwszy organizujemy konkurs „Ubierz się w swoje szczęście”. Zapraszamy do udziału młodszych i starszych. Interpretacja tematu jest całkowicie dowolna, indywidualna i zależy od uczestnika.
Rybnik
2024-06-05
11.11 km
Intuicyjny warsztat malarski, praca z ciałem i kolorem – wyrzucenie NIEkolorów na papier i przeniesienie radości na podobrazia w formie kompozycji artystycznej. Wspólne przygotowanie płótna pod stworzenie „Twojej recepty na szczęście”. Zajęcia dla osób 15+. Prowadzenie: Aga Rek (artysta malarka, filozofka) & Lidia Białecka (halo! Rybnik, trenerka kompetencji miękkich).
Rybnik
2024-06-02
11.11 km
Stwórz z nami różowe muchy i okulary, które posłużą jako rekwizyt podczas Manifestacji Różowych Okularów 9 czerwca o godz. 12.00. Warsztaty poprowadzi Czesława Brańska, która jak sama mówi, lubi tworzyć rzeczy z produktów, jakie znajduje w przysłowiowej szufladzie. Celem warsztatów jest propagowanie recyklingu- nie wyrzucaj, wykorzystaj.